Brossers in Baguio

Hoi piepeloi!

Vandaag hebben we alweer een bijzonder boeiende dag achter de rug. We begonnen met een heerlijk ontbijt op ons vaste tijdstip. Onze goeie vriend K.W. w

as iets te enthousiast bij het toasten van zijn boterham en vernielde de broodrooster. We zijn benieuwd wat hij volgende week zal uitsteken ;) Daarna vertrokken we in groepjes naar het ziekenhuis. Groep 1 en 2 vertrokken reeds om 7u30 richting SLU om een heupoperatie bij te wonen. Rond 8u15 vertrok de derde groep richting BGH.

De eerste groep mocht het eerste deel van de operatie meevolgen (lees: de anesthesie). Nadat we allemaal omgekleed waren mochten we de ruimte naast de operatieruimte binnengaan en vanachter glas toekijken. Aangezien in de operatiezaal redelijk veel personeel aanwezig was, zagen we niet zo veel. Wel zagen we hoe de anesthesist de patiënt een epidurale en spinale verdoving toediende. Na een hele tijd was de patiënt klaar voor de operatie. Op dit moment kwam de tweede groep binnen en gingen wij op weg naar ons ethisch debat.

Hier waren zeven artsen aanwezig. We bespraken onder andere de problemen rond ouderenzorg. Het werd ons al snel duidelijk dat het hier not done is om de zorg voor je ouders aan derden over te laten. Ze vinden familie hier zeer belangrijk en daarmee niet per se minder belangrijk dan wij. Maar het concept van rusthuizen is hier bijvoorbeeld niet gekend. De ouder komt inwonen bij één van de kinderen en wanneer deze zijn gaan werken komt een verpleegkundige thuis voor de ouder zorgen indien nodig.

We hebben ook gepraat over zelfmoord en hoe hiermee wordt omgegaan in de maatschappij. Het is blijkbaar zo dat familie van iemand die zelfmoord heeft gepleegd dit vaak zal verdoezelen omwille van het stigma dat hiermee gepaard gaat. Wanneer iemand een zelfmoordpoging ondergaat en duidelijk maakt dat hij wil sterven wordt er alles aan gedaan om deze persoon toch nog te redden als de familie dit wil. En dit omdat er op dat moment van uitgegaan wordt dat hij niet helemaal helder is en hij handelt in een moment van hopeloosheid.

In het algemeen besloten we dat we een heel interessant debat hebben gehad dat voor beide partijen zeer verhelderend was en hebben we dan ook allemaal veel bijgeleerd.

Zoals eerder vermeld mocht groep 2 nadat de patiënt verdoofd was de operatie bijwonen. Het ging om een totale heupprothese links. Vol enthousiasme gingen we achter de ruit gaan staan om, voor een aantal studenten voor het eerst, een orthopedisch chirurg aan het werk te zien. Rond de patiënt waren wellicht 10 mensen aanwezig (orthopedist, assistent, anesthesist, verpleegkundigen, nog meer verpleegkundigen…) waardoor we jammer genoeg niet veel konden zien. Wat ons vooral opviel was hun ‘steriliteit’. Velen hadden nog hun armband, ring, horloge,… aan. De zorgverleners hadden praktisch allemaal hun gsm bij zich, volgens hen om op de hoogte te zijn van hun andere patiënten. Daarnaast zagen we dat voordat de wonde gesloten werd, al veel personen hun masker niet meer volledig aanhadden. Voordat de wonde gesloten werd, kwam men met het mobiele RX toestel de operatiezaal binnen om te kijken of de prothese goed geplaatst werd. Hiervoor moesten we allemaal een meter of 10 verder gaan om ons te beschermen tegen de straling.

Na het operatiekwartier werd ons ook de spoedafdeling, de OPD (out patient department, bij ons het dagziekenhuis genoemd) en de radiologie getoond. Ook gingen we naar een andere afdeling waar patiënten met onder andere nierstenen behandeld kunnen worden met ESWT, ook wel Extracorporal Shock Wave Therapie genaamd. Dit laatste is eigendom van de artsen en niet van het ziekenhuis zelf. Dit was ook het geval voor een aantal toestellen op de radiologie. Het ziekenhuis kan van deze toestellen gebruik maken, maar de artsen krijgen telkens een deel van de winst. Na heel wat andere afdelingen kwamen we bij de neurologische intensieve zorgen. Hier was een patiënte aanwezig die hersendood was. We vroegen aan de rondleidster hoe men in de Filipijnen hiermee omgaat. Ze vertelde ons dat de familie van de patiënte mocht beslissen wanneer men het leven van de patiënt zal beëindigen. Toen we vroegen wat het verschil precies was met het kindje van gisteren dat kort na de geboorte stierf ten gevolge van anencefalie, waarvan de moeder geen abortus kon laten uitvoeren, wist ze niet goed wat zeggen. Ten slotte kregen we een rondleiding in het laboratorium van het SLU, waar er een tijdelijke kortsluiting was, wat hier blijkbaar wel vaker gebeurt. Gelukkig hebben ze generatoren die het probleem quasi onmiddellijk konden verhelpen.

Groep 3 kreeg een rondleiding in BGH. Al bij de inkom kregen we een massa volk te zien, volledig anders dan in SLU. BGH is dan ook een publiek ziekenhuis en geen privaat. Net zoals de vorige groepen begon de tour op de psychiatrische afdeling (in patiënt department). Op de eerste twee verdiepingen waren de wards, waar de patiënten en watchers verblijven. Hier waren we verbaasd over hoe rustig het er was. De patiënten begroetten ons en gaven ons zelfs vanuit de isolatiekamer een hand. Maar volgens de resident verloopt niet elke dag zo gemoedelijk. Patiënten hebben geen toegang tot bestek of matrassen omdat ze zichzelf en anderen niet zouden kunnen verwonden of doen verstikken. Op de derde verdieping is de Socialisation koer, waar de patiënten basketballen, gitaar spelen en zich uitleven in bordspelletjes. De sympathieke verpleegkundigen stimuleerden ons om met de patiënten te praten, maar veel kregen we er toch niet uit. Enkel Klaas en Michiel hadden succes door een potje mee te basketten.

Daarna gingen we naar de oncologie afdeling. Hier ontmoetten we een man van 41 jaar met rectosigmoidale kanker die uitgezaaid was naar de lever, stage 4. De patiënt mocht momenteel geen chemo krijgen, omdat zijn Absolute Neutrophil Count te laag was. Wat ons opviel, is hoe eerlijk de artsen tegen de patiënten zijn.

Vervolgens gingen we naar de pediatrics afdeling waar we door de Intensive Care Unit en Intermediate Care geleid werden. We waren gepakt door het verhaal van een moeder en haar achtjarige dochter, die al 9 maanden op ICU lag vanwege cerebral palsy na een sepsis. Dag in, dag uit zit de vrouw naast haar dochter, die geïntubeerd is, sondevoeding krijgt en af en toe een spastische beweging maakt. Een hele sterke vrouw, die toch brak toen we haar vroegen hoe ze haar voelde bij de situatie. Ze toonde ons een foto van het meisje voor de ziekte uitbrak. Volgens de moeder was er progressie zichtbaar, maar misschien was het eerder haar brandende hoop en de wil om niet op te geven. Ze sprak over een mirakel, dat haar dochter na een coma net op haar verjaardag haar ogen had geopend. Opnieuw voelden we hoe sterk deze mensen geloven en dit geloof ook nodig hebben.

Daarna was het grote moment waar we al dagen op wachtten, aangebroken: de deliveries! Jammer genoeg kwamen we eerst van een kale reis terug. De ene na de andere vrouw kwam binnen om de wijdte en consistentie van hun cervix te laten controleren en gingen daarna weer weg. Hun tijd, en ook de onze, was nog niet gekomen. Ondertussen gingen wij naar de gynaecology ward waar de bevallen vrouwen één of twee dagen blijven. We zagen twee koddige kersverse tweelingen, waarbij de meisjes van de groep onmiddellijk verkocht waren. Jammer genoeg is ook in deze zaal niet enkel geluk en vreugde. De vrouwen die vaginaal van hun in de baarmoeder gestorven baby moeten bevallen, liggen tussen de gelukkige mama’s.

Voor een tweede maal, vol nieuwe moed, gingen we naar de verloskamer. We dachten geluk te hebben, want er waren 4 vrouwen, elk 8, 7, 6 en 5 cm ontsluiting. Na 2 uur afwisselend hoop en teleurstelling, hadden we nog altijd geen bevalling gezien. Wel zagen we het inbrengen van Intra-Uterine Devices, spiraaltjes genoemd. Deze worden onmiddellijk of 48 uur na hun bevalling geplaatst. 

Onze magen begonnen toch te knorren en we beslisten naar buiten te gaan voor een snelle hap. Natuurlijk, hoe kon het ook anders, beviel de vrouw van 8 cm net in dit halfuurtje. 

We kozen ervoor om de Filipijnse lessen te skippen en in het ziekenhuis te blijven wachten. Om 15h15 werd er met spoed een vrouw binnengebracht en in no time, na maar drie keer persen, floepte de baby eruit. Een kwartiertje later werd een tweede vrouw binnengebracht en jaja, de tweede bevalling was snel een feit! Ons besluit na een namiddagje deliveries: de Filipijnse vrouwen zijn taaie tantes! Zonder epidurale, zonder soms maar een krijs te laten, zonder gezaag en geklaag: Yes, they can.

In de namiddag kregen we nog twee uurtjes les over infectieuze ziekten overgebracht door dieren zoals malaria, dengue en  filariasis en overgebracht door water en voedsel zoals cholera, hepatitis A en tyfus. Een mooie afsluiter van een interessante lesweek. 

Nu moeten we jullie laten want we gaan op pizzajacht! Greeetz

Lynn, Louise en Ines

There's nothing like the smell of Baguio in the morning

Goedenavond allemaal!

Na een lekker ontbijt verdeelden we ons opnieuw in dezelfde groepen als gisteren, met hopelijk opnieuw een interessante dag voor de boeg.

Groep 1 had vandaag de kans om de rondleiding in SLU mee te volgen. Om herhaling te vermijden zullen we enkel de twee meest opvallende inzichten met jullie delen. Er zijn twee ambulances ter beschikking. Ten eerste vervoeren zij de patiënten tussen de ziekenhuizen. SLU is een algemeen ziekenhuis dus
voor specifieke behandelingen, zoals transplantatie, onderzoeken en MRI, worden patiënten naar andere ziekenhuizen doorverwezen. Ten tweede worden patiënten thuis opgehaald, wat niet het geval was in de bergprovincie. Tot slot wordt hij ook gebruikt bij een ongeval. Dit laatste is echter vooral werk voor BGH, aangezien dit (publiek) ziekenhuis dichter ligt in het risicogebied voor ongevallen.

Daarnaast waren we verrast door het antibioticabeleid. Men start met een breedspectrum antibiotica, wat dus actief is tegen meerdere bacteriën. Hiervoor gebruiken ze meropenem. Dit is zeer opvallend, want dit is in België een reserve antibioticum dat uitsluitend toegediend wordt wanneer de bacterie resistent is tegen minder krachtige middelen. Het idee is dat men, na het resultaat van de bacteriële kweek, het beleid aanpast naar een eng spectrum antibioticum. Helaas is tegen die tijd de bacterie resistent ten opzichte van vele antibiotica. Het principe is hetzelfde als in België, maar in geval van resistentie kan men niet meer terugvallen op reserveantibiotica.

Groep 2 ging opnieuw naar BGH om er een rondleiding te krijgen. We startten opnieuw met de psychiatrische afdeling, en daarna volgde de hematologische-oncologische afdeling. Hierbij kregen we uitleg over 2 patiënten met kanker en hoe ze deze aandoening behandelen in de Filipijnen. Na deze interessante uitleg volgde de pediatrische afdeling. Het was even schrikken om kinderen van soms maar enkele maanden oud te zien vechten tegen zware aandoeningen zoals een bijtende pneumonie of zelfs sepsis. We hadden ook de unieke kans om een zeer zeldzame aandoening te zien. Een zeer intelligent en lief meisje van 6 jaar oud had het Netherton syndroom. Hierbij wordt de bovenste laag van de huid niet goed aangelegd en valt de huidbarrière weg, waardoor het kindje zeer vatbaar is voor infecties. Ze vertelden ons dat er maar wereldwijd 200 cases bekend waren van deze zware vorm van Netherton.

Na pediatrie gingen we naar de afdeling verloskunde. We waren allemaal wat sip toen we hoorden dat er op het moment van aankomst maar één vrouw moest bevallen, en dit in de namiddag. Maar toen we een rondleiding kregen op de afdeling werden we plots teruggeroepen omdat er net een vrouw spoedig moest bevallen. We keken allemaal met grote ogen naar het fenomeen dat ongeveer een half uur duurde. We mochten verbazend veel zelf doen! We mochten bijvoorbeeld allemaal eens voelen hoe groot de opening was, en zo konden we ook het hoofdje voelen. Toen het kindje uiteindelijk geboren werd, kreeg Marie-Camille de eer om de navelstreng door te knippen. Het was een prachtig moment voor iedereen. En alsof dat nog niet mooi genoeg was, mocht Joanna onder begeleiding van een gynaecoloog de placenta verwijderen. Hun handelingen waren zo vloeiend en professioneel dat een carrière in de gynaecologie en verloskunde voor hen onvermijdelijk lijkt.

Groep 3 mocht vandaag het ethische interview in SLU voeren. Opnieuw stond er voor ons een mooie selectie van een aantal laatstejaarsassistenten klaar. Er was een vertegenwoordiging van onder andere gynaecologie en verloskunde, chirurgie, inwendige geneeskunde, pathologie en radiologie. Deze artsen stonden enorm open voor al onze vragen, ongeacht het onderwerp. Iedere vraag werd zo goed mogelijk beantwoord, al was het soms met een klein beetje gedraai rond de pot. Net zoals gisteren werd een breed scala van onderwerpen aangeraakt, gaande van het begin tot het einde van het leven en alles ertussen.

Zoals de bloggers van gisteren duidelijk gemaakt hebben in verband met het begin van het leven, zijn er ook rond het levenseinde grote verschillen met de situatie in België. Euthanasie is illegaal in de Filipijnen en gebeurt dus ook helemaal niet. De artsen vonden het ook totaal onethisch, want: ‘God is the author and finisher of life’ en de mens heeft hier geen actieve rol in. De arts is in hun ogen verplicht om het leven zo lang mogelijk te verlengen.  In uitzonderlijke gevallen is er een soort van levensbeëindiging mogelijk. Als alle mogelijke medische handelingen al geprobeerd zijn en de situatie blijft uitzichtloos, is een stopzetting van de ondersteunende therapie mogelijk. Dit ‘end-of-life care plan’ wordt dan voorgesteld aan de familieleden, die beslissen over het lot van de patiënt. Dit verschilt sterk met het belangrijke respect voor de autonomie van de patiënt dat bij ons aan de basis ligt van de arts-patiënt relatie.

Naarmate het gesprek vorderde, merkten we dat de artsen het zelf ook hoe langer hoe leuker begonnen te vinden. Ze begonnen ons zelf ook vragen te stellen over onze meningen en over de situatie in België. We deelden onze visies en we voelden ook vanuit hun kant veel respect voor onze standpunten. We sloten deze bijzonder interessante discussie af met een boeiend gesprek over religie, een onderwerp dat in de Filipijnen toch wel een hoeksteen vormt van de gezondheidszorg.

Na een eenvoudig maar lekker middagmaal begonnen we dan aan de lessen. Eerst vertelde dr. Marcial ons het een en het ander bij over soa’s in de Filipijnen.
We leerden onder andere dat gonorree hier de meest voorkomende soa is en wat het onderscheid is tussen de meest frequente andere soa’s. Zo vormen ook syfilis, HIV en chlamydia hier grote uitdagingen  voor de samenleving. Niet enkel de fysieke gevolgen van deze aandoeningen zijn zwaar voor de patiënten, maar vooral ook het sociale stigma. Vooral in de kleinere gemeenschappen, waar iedereen iedereen kent, is er een hoge drempel om hiervoor een dokter te bezoeken.
Er vielen ons enkele belangrijke verschillen op tussen de westerse en de Filipijnse visie omtrent seksueel gedrag. Zo wordt seksuele voorlichting georganiseerd door de katholieke kerk. Toen de staat dit wou uitbreiden, stootte dit initiatief op hevig verzet van zowel oudervereniging als de kerk zelf. Wanneer dit gebrek aan voorlichting dan toch leidt tot een tienerzwangerschap, wordt dit als een schande ervaren. Over contraceptie wordt er amper niet gesproken, enkel als middel voor family planning bij getrouwde koppels. Toen wij dan vroegen wat er gedaan werd om soa’s te vermijden, gaf dr. Marcial aan dat abstinentie en monogamie de belangrijkste methoden hiervoor waren. Zij was zelf ook geen voorstander van condoomgebruik en vond dit niet nuttig in het kader van soa-preventie. Bovendien wordt een condoom hier ervaren als een aanval op de mannelijkheid die de seksuele intimiteit schaadt.

Daarna gaf dr. Doria ons een interessante introductie over enkele parasieten die in de Filipijnse bodem leven. We leerden onder andere heel wat bij over de levenscyclus en behandeling van deze parasitaire wormen en goochelen nu vlot met termen zoals Ascaris lumbricoides, Trichuris trichuira en Ancylostoma duodenale. Vooral het gebrek aan goede feco-orale hygiëne in arme gebieden, door de afwezigheid van sanitair, zorgt ervoor dat deze parasieten hier enorm veel voorkomen.

Tenslotte volgde er een practicum waarin we de theorie in de praktijk konden omzetten. We zagen de net besproken wormen onder de microscoop en ook een stoelganganalyse volgde. Enkele Filipijnse studenten toonden ons voor hoe dit moest, waarna wij zelf aan de slag konden en nu experts zijn in het uitsmeren van stoelgang op een glazen plaatje.

Om te contrasteren met de boeiende dag besloten we om nog eventjes in de City Mall te passeren. Vele pesos werden over de balk gegooid, tijd werd verspild en uiteindelijk was een deel van de groep zelfs zo enthousiast aan het shoppen dat ze te laat waren voor het avondeten.

Ook vandaag zaten we samen om al deze ervaringen met elkaar te delen.

Zonnige groetjes

Lotte, Klaus en Michiel

(foto's volgen)

.................... in Baguio (zelf in te vullen)

Goeiemiddag vanuit een zonnig Baguio!

We begonnen de dag al om zeven uur met een rijkelijk ontbijt. Er waren eitjes en brood met choco en confituur aanwezig. Natuurlijk kon ook rijst niet ontbreken. Het deed deugd om eindelijk nog eens onze geliefde choco te eten. Vandaag stonden de eerste 'ziekenhuisstages’ op de menu. We worden verdeeld in 3 groepen en gaan ’s morgens naar een ziekenhuis en volgen ’s namiddags lessen.

•  Groep 1: Rondleiding in Baguio General Hospital Medical Center (een publiek ziekenhuis)
•  Groep 2: Ethisch gesprek met 7 dokters in Sacred Heart Hospital (werkt samen met Saint Louis University)
•  Groep 3: Rondleiding in Sacred Heart Hospital (een privaat ziekenhuis)

De eerste groep kreeg een rondleiding in Baguio General Hospital (BGH), een tertiary public hospital dat 500 bedden telt. Eerst bezochten we de psychiatrische afdeling. Daar kwamen we te weten dat er slechts zeven instellingen in heel de Filipijnen zijn die mensen met psychiatrische problemen “behandelen”. Onze monden vielen open bij de binnenkomst, het was alsof we een gevangenis betraden. Alles was afgesloten, de patiënten zaten per tien achter tralies opgesloten. Het voelde bijna aan alsof we een zoo bezochten toen we de mensen bekeken. Zij kunnen slechts twee keer per dag uit hun ‘kamer’ komen om zich te ontspannen: basketbal, knutselen, volleybal… Heel even konden we een intake interview mee volgen.

Vervolgens bezochten we de oncologische afdeling. Meer dan vijftig procent van de kankerpatiënten sterft omdat de meesten zich (te) laat aanmelden. De overheid zorgt niet voor een screeningsprogramma voor borst- en prostaatkanker. Wel raden de artsen al hun patiënten aan om ieder jaar een medische controle te ondergaan. Vaak kan alleen nog palliatieve chemotherapie soelaas bieden.

Daarna vervolgden we onze tocht naar de pediatrische afdeling. Daar ontmoetten we een patiënte met een heel zeldzame en ernstige aandoening: Mc Cune Albright syndroom. Deze erfelijke aandoening verstoort de hormonen in het lichaam; zo heeft ze onder andere veel last aan haar schildklier en breekt ze gemakkelijk botten. De medicatie is erg duur waardoor ze de normale therapie niet kan volgen.

Als laatste konden we voor het eerst in onze studiecarrière bevallingen meemaken. Maar liefst vier vrouwen lagen naast mekaar te puffen en te duwen – zonder epidurale verdoving. Voor enkelen onder ons werd het soms te veel, het werd zwart voor hun ogen... Wat erg opviel is het verschil in steriliteit in vergelijking met onze ziekenhuizen. Steriel werken is het werken in een omgeving zonder bacteriën. Enkel de handschoenen waren steriel. Daarnaast verraste het ons dat er zo veel medisch personeel aanwezig was. Op een gegeven moment waren er zeker twintig mensen bij de vier vrouwen. Het is alleszins een ervaring die ons hele leven bij zal blijven!

De tweede groep wandelde naar het Sacred Heart Hospital (privaat ziekenhuis). Na zo’n twintig minuten stappen kwamen we aan in de ontvangsthal waar we opgewacht werden door een groep enthousiaste studenten en vriendelijke dokters, waaronder ook de directeur van het katholieke ziekenhuis. Nadien ging de groep van zeven studenten mee naar een vergaderzaaltje. We zaten allen rond een tafel: aan de ene kant een zevental dokters en aan de andere kant de zeven kulakkers. Het getuigt echt van veel respect dat we zo hartelijk ontvangen worden. Ze maken hier echt tijd voor ons.

Iedereen had de avond voordien vragen voorbereid in verband met ethische problemen waaronder bijvoorbeeld abortus, euthanasie, anticonceptie… Er heerst een enorm taboe rond abortus, meer zelfs, het is illegaal.  Zelfs als zou blijken dat de baby gehandicapt geboren zal worden, is er geen sprake mogelijk van abortus. De dokters verwoordden het zo: “Wie zijn wij om te beslissen of een persoon leeft of niet?” Er is een onvoorwaardelijk respect voor het leven; het maakt niet uit of de baby geboren is of niet. In sommige andere, vaak publieke ziekenhuizen gebeurt het soms dat er toch een abortus plaatsvindt. Af en toe komen er dan vrouwen met veel bloedverlies en een mogelijke bloedvergiftiging via de publieke ziekenhuizen met spoed terecht in het Sacred Heart Hospital. Een privaat ziekenhuis heeft vaak meer mogelijkheden om de zware complicaties te behandelen.

Na twee uur sloten we het gesprek luchtig af door wat te vertellen over de situatie in België. Een belangrijke noot is dat men heel gelovig is in de Filipijnen. Gevoelige thema’s zoals abortus en euthanasie worden door een christelijke bril bekeken. Er is seksuele voorlichting op scholen en ook contraceptiva zijn beschikbaar, maar toch ‘preken’ de dokters om ongewenste zwangerschap op een natuurlijke wijze te vermijden. Dat kan bijvoorbeeld door het bijhouden van de menstruatiecyclus en op de vruchtbare dagen een andere ontspanning te zoeken. J

Groep 3 vergezelde groep 2 naar het Sacred Heart Hospital en kreeg na het welkomstwoordje een rondleiding doorheen het ziekenhuis. Twee dokters en twee studenten beantwoordden al onze vragen en loodsten ons door alle gangen. Vanuit de inkomsthal kom je eerst terecht op de spoedgevallen waar voornamelijk patiënten binnenkomen met pneumonie, gastritis en andere infectieuze aandoeningen. Hier bestaat ook de mogelijkheid om kleine operaties uit te voeren (bv wondhechting). We vervolgden onze ronde met het Out Patient Department (OPD). Dit kun je het best vergelijken met de huisartsen van bij ons. Je kan er terecht bij de internist, de pediater, de neus-keel-oor arts en de oogarts. Vandaaruit worden de patiënten dan ofwel naar huis gestuurd met een voorschrift voor medicijnen ofwel opgenomen in het ziekenhuis. Op de dienst beeldvorming is een RX-toestel uit de jaren ‘70, een hypermoderne CT-scan en een echo aanwezig. Borstscreening is er mogelijk, maar wordt niet terugbetaald/georganiseerd door de regering. Voor een MRI- of een PET-scan worden patiënten naar een ander ziekenhuis doorverwezen. Nierdialyse is aanwezig, maar in private handen. Verbazingwekkend genoeg is niertransplantatie enkel mogelijk in Manilla. Daarna volgden de pediatrische, de chirurgische en de interne dienst elkaar op. Er is ook een private dienst aanwezig waar de ‘VIPs’ behandeld worden. Deze patiënten liggen alleen op de kamer, maar betalen hier dan ook wel het dubbele voor. Dit bedrag kan oplopen tot 3000 peso’s per dag (zo’n 60 euro). Op de dienst neurologie zagen we een patiënt met een hersenbloeding en op intensieve zorgen iemand met een opgezette buik (ascites – vocht in de buikholte). Daarna mochten we in kleine groepjes een patiënt interviewen. We onderzochten een oudere vrouw met een longontsteking en rugpijn. In tegenstelling tot de andere ziekenhuizen die we al bezochten, heeft het Sacred Heart Hospital een semi-geautomatiseerd labo. Als kers op de taart mochten we ons operatiepakje aantrekken en het operatiekwartier bezoeken. Jammer genoeg was er geen operatie aan de gang, maar we kregen wel een goede kijk over de werking.

In de namiddag volgden we gezamenlijk lessen aan de Saint Louis University. We hadden het over verschillende onderwerpen. Eerst kregen we een korte inleiding van het hoofd van de medische faculteit. Daarna hadden we het kort over het bestuur, de gezondheid en de gezondheidswerking in de Filipijnen. Ondanks de grote mogelijkheden van het land, kampt het met enorme problemen zoals corruptie, overbevolking, gebrekkige educatie, slechte hygiëne en daardoor veel infectieuze ziektes. Ten slotte kregen we een uiteenzetting over MOMFI: Medical Outreach Missions Foundation Incorporation. Dit is een groep van vrijwillige geneeskundestudenten die in de armere en ver gelegen plaatsen in de Filipijnen holistische geneeskunde toepassen. Ze behandelen fysieke problemen en helpen ze te voorkomen, maar willen daarenboven ook het evangelie verkondigen. “In God’s Care, We Share” is hun motto.

Na deze boeiende dag zullen we allen nog eens samenzitten om al onze ervaringen te delen.

Pepijn, Thomas en Gil

O krinkelende winkelende Baguioding

Nog even over gisteren…

Eerst en vooral willen wij nog een dankwoord uitbrengen voor al diegenen die via de KULAK een donatie hebben uitgebracht voor dokter Hilda en haar medische missies. Het geld is gisteren persoonlijk door prof. Callewaert overhandigd geweest aan deze gepassioneerde ‘doctora’. Van harte bedankt iedereen.

Na het schrijven van de vorige blog was de avond nog jong en moest de kers op de taart nog komen: De Ronde. Dankzij Griet en het goedkope mobiele internet (10 eurocent per kwartier) slaagden we erin om ook vanuit het verre Abatan de renners te volgen. Klaas kreeg spontaan pretlichtjes in zijn ogen en Michiels hart klopte sneller bij het zien van zijn geliefde Vlaamse Ardennen. Ook Eugene kon voor het eerst proeven van dit Vlaamse volksfeest. Onze vreugdekreten waren tot in Manilla te horen toen Gilbert als eerste de finish bereikte.

Verder heeft Thomas dankzij zijn natuurlijke charmes – en misschien ook zijn pesos – een massage kunnen versieren van een kamermeisje van het hotel. Toen Thomas, in een verdienstelijke poging tot socializen met de masseuse, haar vroeg om zijn leeftijd in te schatten, antwoordde ze tot onze grote verbazing: “15, maybe?”. Ondanks zijn gekrenkte ego heeft onze babyface er toch van genoten.

Deze morgen kregen we om 8u een heerlijk ontbijt voorgeschoteld. We kregen onder andere spek, worstjes, eieren, ‘krokante’ wafels en maar liefst twee soorten rijst! Na een moeilijk afscheid van het charmante Garden Breeze Hotel belandden we om 9u op de bus met een geplande reis van 2-3 uur voor de boeg. Onze chauffeur dacht daar jammer genoeg anders over en een tergend trage busrit door het prachtige berglandschap van de provincie Benguet volgde. Onderweg was er gelukkig genoeg entertainment met zangpartijen en een spectaculaire val van Louise, net alsof ze uit de hemel kwam vallen. Dit was gelukkig zonder erg en ze bleef goedlachs, zoals we haar kennen.

Na een rit die uiteindelijk 5 uur duurde, bereikten we eerst La Trinidad. Hier voelden we ons even in België: we stonden er namelijk in de file. Het was voor ons de eerste echte kennismaking met het verkeer in een grote Filipijnse stad. We hebben in de praktijk gemerkt dat verkeersregels hier relatief zijn. Vervolgens bereikten we de poorten van Baguio, zwartgeblakerd door het roet van de uitlaatgassen.

Lulu en Eugene gidsten ons tot in Home Sweet Home, het verblijf van de paters en missionarissen. Na echte ‘stutjes met choco’ en de wereldberoemde aardbeienconfituur van Baguio werden we naar onze kamers geleid. We kenden voor het eerste de luxe van de eenpersoonskamers, maar we werden al snel overvallen door een gevoel van eenzaamheid en de bedden werden samen geplaatst. Na een uurtje mentale rust en fysieke inspanning (voetbal, basketbal, dansen en een tweede poging tot volleybal) namen we afscheid van Lulu. Eugene bleef nog even bij ons en voerde ons naar de shopping mall. Dit ware paradijs bracht de meisjes in de zevende hemel en kon ook de jongens bekoren, misschien deels door de vele standjes met eten.

Toen we terug bij de paters waren, namen we ook afscheid van Eugene. We namen nog een laatste typische Eugene-selfie en wuifden hem uit. 

Na een stevig avondmaal, kruipen de meesten van ons vroeg onder de wol. Zes van de meisjes bezoeken straks nog de North Haven Spa voor een ontspannende massage. Meer details volgen misschien morgen…

Slaapwel en vele kusjes van jullie allerliefste kapoenen

Bram, Michiel en Pieter

It’s kind of a complicated story

Goedeavond! Ook op deze Vlaamse hoogdag (Ronde van Vlaanderen) wordt er geblogd.

Rond half zeven zijn we allen fris en monter opgestaan, klaar om het volgende deel van ons avontuur aan te vatten. We kregen als ontbijt een ware koningsmaaltijd voorgeschoteld. Zelfs in de Filipijnen kennen ze het fenomeen van de wakkere bakker: voor het eerst konden we vers en warm brood eten als ontbijt. Natuurlijk kon de oosterse delicatesse waarmee we ondertussen al een haat-liefdeverhouding opgebouwd hebben, niet ontbreken: rijst. Hey, what did you expect?  

Goedgeluimd maakten we ons klaar voor een busrit richting Abatan, hopend op ditmaal een vlotte tocht. De wagen die de bagage zou vervoeren, liet even op zich wachten. Tot onze verbazing hadden onze begeleiders Griet en Geert een volleybal gekocht. In het heerlijk zachte weer kriebelde het om onze volleybalkunsten aan de Filipijnen, drie man en een paardenkop, te tonen. Onze goede vriend KW kon met zijn enthousiasme geen blijf en sloeg een ruit aan diggelen. Niemand werd hierbij verwond.

Na dat voorval zetten we onze tocht verder. We lieten het domein van de bisschop achter en daalden te voet af richting de stad (Bontoc). We doorkruisten de stad op weg naar onze bus en lieten ons bijna verleiden om deel te nemen aan een plaatselijke tribal dance battle.

De bus leverde ons na drie uur af in Abatan. Ons hotel deed onze monden openvallen: luxe. Propere kamers met eigen douches, wc, geen vochtige matrassen én zonder schimmel. Er waren zelfs overal televisies aanwezig. Uiteraard zochten de sportliefhebbers onder ons direct een kanaal om de klassieker der klassiekers op de voet te kunnen volgen. Tevergeefs…

Na het middagmaal werden de kuiten ingesmeerd voor een stevig namiddagdeel: het niveau ging de hoogte in. We ontmoetten dokter Hilda bij het hotel en gingen samen verder. Dokter Hilda legde zich na haar medische opleiding nog verder toe op family planning. Dit betekent dat ze instaat voor het sensibiliseren van anticonceptie. Concreet streeft ze ernaar om iedereen binnen haar municipality te bereiken. Een municipality is vergelijkbaar met een gemeente en bestaat uit verschillende barangay (deelgemeentes). Dit doet ze aan de hand van medical missions. Hierbij gaat ze in een barangay minstens één maal per maand langs om de algemene gezondheid van jong en oud te controleren, te informeren over SOA’s, te screenen op diabetes, het uitvoeren van besnijdenissen… Deze zorg is beschikbaar voor iedereen. 

Dokter Hilda was erg positief over de nieuwe president Duterte. Hij ondersteunt sterk de gezondheidszorg in het land: hij heeft iedereen verplicht een toilet te bouwen in huis om de algemene hygiëne te verbeteren en zo ook bepaalde ziektes te onderdrukken. Zij die geen toilet kunnen aanschaffen, krijgen van de overheid een gratis plastieken toilet. Vaccinaties worden ook gratis aangeboden en door healthworkers, vrijwilligers die van huis tot huis gaan, geplaatst. Bepaalde medicatie wordt ook gratis aangeboden. De president heeft de criminaliteitscijfers spectaculair doen kelderen door de draconische maatregelen op druggebruik en -verhandeling. Na jaren van blijvende criminaliteit en corruptie is een groot deel van de bevolking tevreden met het nieuwe bewind van Duterte. Deze positieve commentaren staan in schril contrast met de kritische blik van de westerse media.

Vervolgens probeerde dr. Hilda ons met handen en voeten te leiden door het onoverzichtelijke web der Filipijnse gezondheidszorg. Er zijn verschillende manieren om de hospitalen in de Filipijnen in te delen: via een level gaande van 1 tot 4 of via primair tot tertiair. Deze onderverdeling wordt bepaald door de aanwezige faciliteiten in het hospitaal zoals het aantal bedden, aanwezigheid van technische toestellen,… Het complexe en voor ons soms niet begrijpbare aan deze situatie is dat Phil Health (een systeem dat indeelt volgens primair – secundair – tertiair) en het Department of Health (dat indeelt volgens levels) daarvoor verschillende criteria gebruiken. Zo kan een secundair ziekenhuis zowel level 2 als level 3 zijn. Daarbovenop bestaat ook nog een indeling op basis van privaat of publiek ziekenhuis. En omdat het niet moeilijk genoeg kan is er nog een aparte onderverdeling in district hospitalen, provinciale en regionale hospitalen naargelang de grootte van de regio waarbinnen ze patiënten behandelen.

Ook over de financiering van de gezondheidszorg en de verzekering kan er nog veel inkt vloeien. Men zou er een hele bachelorpaper over kunnen schrijven.

De pittige, doch interessante uiteenzetting van deze enthousiaste en goedlachse dame leverde heel wat blijvende vragen op, zelfs nog steeds bij onze ervaren begeleiders. We hebben heel wat stof tot nadenken. 

Maar nu is het tijd voor De Koers. Tot morgen!

Klaas, Klaus en Pepijn

Op het "bescheten" padje

Hallo, Bonjour, Hola, maar Mabuhay is het meest toepasselijke!

Marktkramers, blaffende honden en gierende jeepneys waren onze wekker deze ochtend (lees: 5u ’s morgens). Bij pancakes en omeletten pakten we onze bagage terug in; klaar om de dag te beginnen. Na wat gesleur met onze valiezen (nog een geluk dat we veel ‘gespierde’ mannen mee hebben) zijn we met volle moed vertrokken naar Sagada cave. Gegroet door het gebrekkige gebit van oude dametjes in traditionele gewaden (lees: pluimen in hun grijze lokken), konden we genieten van het laatste viewpoint over een vallei met rijstterrassen. Na dit korte intermezzo liepen we snel terug de bus op en keken we hals reikend uit naar de voor ons nog onbekende grotten. De buschauffeur had nochtans zijn rood racepetje aan, maar niets leek minder waar. In plaats van gierende banden, kregen we enkel piepende remmen te horen. Onder begeleiding van wereldsterren als Adele, Jeff Buckley, de Foo Fighters en Bazart, zongen we luidkeels mee (lees: kattengejank) en leek deze trip voorbij gevlogen.

Eenmaal aangekomen in Sagada trokken we met onze paasbeste kleren en zaklamp in de hand naar de ingang van de grot. Zoals de zeven dwergen van Sneeuwwitje leidden de Filipijnse gidsen ons met hun lantaarn de diepte in. Vol ontzag staarden we naar de blote voeten van de locals, zeker als je de rotsige ondergrond in rekening brengt. Met goede moed begonnen we aan de steile afdaling. Naast enkele kleine slippertjes leek er geen wolkje aan de lucht (lees: bovenkant grot). Tot we plots doorhadden dat we niet de enige waren. Uit de verte hoorden we ze al komen. Daarna konden we ze reeds ruiken. Tot slot kon iedereen ze wel voelen (zie titel): overal vleermuizen en alles wat je erbij kan bedenken. Dit werd duidelijk toen we keken naar de witte T-shirts van Louis en Pepijn. Niet enkel hun tenue, maar ook al onze handen bleken bedekt te zijn met deze verdachte bruine smurrie (lees: verse vleermuizenstr..t). Omwille van de veiligheid moesten we de tocht verderzetten op blote voeten. Weifelend zetten we onze schoenen aan de kant en gingen we de behulpzame gidsen achterna. Ze waren steeds aanwezig om ons een hand te geven en hun licht te schijnen waar nodig. De Filipino’s bewezen niet enkel technisch sterk te zijn in het klimmen, maar ook een rijke verbeelding te hebben. Zwangere vrouwen, schildpadden, fallussymbolen en theatergordijnen volgden elkaar op als sculpturen in de grot. Kortom, natuur bleek de beste beeldhouwer te zijn.

Na een toffe, maar intensieve trip, klauterden we ons een weg terug naar boven, zoekend naar het daglicht. Opgelucht, maar voldaan genoten we van een lekker middagmaal, jammer genoeg met onze nog steeds vuile handen. Te voet vertrokken we naar de piled coffins (opgestapelde doodskisten). Deze lagen in de rotswand van een andere grotingang, verscholen onder een dikke laag stof. Animisten (een soort religie) geloofden dat hun overleden voorouders op deze manier sneller het transcendente bereiken. Met behulp van stellingen en ladders uit bamboe, probeerden ze hun gestorven naasten zo hoog mogelijk te plaatsen. Enkele kisten waren versierd, anderen reeds verweerd. De foetushouding van de doden verklaart de vorm van de kist, namelijk kort en breed. 

De gids liet ons de kisten van dichterbij observeren. Maar tot onze grote verbazing, bleken hun stellingen toch niet zo standvastig te zijn... Enkele kisten tuimelden onherroepelijk naar beneden, met hun inhoud verspreid op de grond. Verbouwereerd keken we machteloos toe langs de zijlijn. In deze chaos boden we onze hulp aan. Nadat we alles terug bijeen gepuzzeld hadden, konden we ze terug in vrede laten rusten.

Een andere methode om sneller het hiernamaals te bereiken, bestaat uit het ophangen van de kisten met touwen aan de rotswand (hanging coffins). We genoten nog wat van het uitzicht en stapten terug op de bus. Hierna leidde een korte wandeling tussen de graven op het kerkhof van Bontoc ons naar onze volgende slaapplaats, Teng’Ab. De bisschoppelijke residentie boven op de berg van Bontoc.  Na een frisse douche en een royaal buffet, kunnen we deze dag gemoedelijk afsluiten.

Gil, Louis en Fauve

P.s.: 1 april! Alle doodskisten bleven mooi op hun plaats. Hihi grapje!

Waar is ’t padje?

Goeienavond friends!
Intussen zit onze vijfde dag er al op. De tijd gaat hier ongelofelijk snel!

Onze morgen startte met een geweldig ontbijt. Het was echt wel een “breakfast with a view”. We hadden een uitgebreide keuze. Zo koos Hanne bijvoorbeeld voor pancakes met honing, Liesbeth met banaan en Emma hetzelfde met confituur erbovenop. Het was echt heerlijk en de magen waren goed gevuld voor de komende inspanningen in de rijstvelden.


Rond acht uur stonden we klaar om te vertrekken richting het prachtige Batad. Verwonderd zagen we twee authentieke jeepney’s staan die ons opwachtten. We kregen allen de kans om niet in, maar op de wagens te zitten: zo konden we de Filipijnse natuur eens als een echte local beleven.
Na een uurtje liep de weg dood en volgde een rotsige, hobbelige aardeweg. Dat betekende meteen het begin van onze trip in de rijstvelden, maar waar is ’t padje? ;) Door de wegenwerken een beetje hogerop waren er immers rotsblokken naar beneden gegleden die onze weg bemoeilijkten.
Een uitdagende wandeling onder schroeiende zon werd beloond met een adembenemend zicht op een amfitheater van rijstvelden.  Doorheen onze tocht werden we begeleid door een plaatselijke Escargothond. Jullie vragen je waarschijnlijk af wat dit nu is? Wandelaars kunnen hen volgen wanneer ze even de weg kwijt zijn in de uitgestrekte natuur. Ze leiden je sowieso terug naar een bewoonde plaats. Wat we hem niet wilden zeggen, is dat hij overbodig was, want we hadden reeds een uitstekende gids. ;)
Ongeveer in de helft van onze tocht lesten we onze dorst met heerlijk vers  kokosnootsap. Ondertussen genoten we van het unieke zicht.

We zetten onze tocht verder op de steile en uiterst dunne paadjes (dus opnieuw waren er enkele uitschuivers ;)) tot onze eindbestemming: PIZZA!

De waterval was dit jaar niet bereikbaar wegens werken aan het wandelpad, maar we hadden het geluk ons als alternatief te kunnen verfrissen in een typisch lokaal zwembad, het stuwmeer! We konden ons verfrissen in het stuweer en ondertussen liep een varken weg met de koekjes van Gil :-).
Onverwacht volgde na de zwembuurt een korte karaoke in een bar naast het water waar Marie-Camille en Louis het beste van zichzelf gaven met Complicated van Avril Lavigne. De anderen zongen uit volle borst mee.


De laatste bestemming van de dag was The Good News Clinic, een primair privaat ziekenhuis. We hadden het gevoel dat we bezoekers waren in een museum. Om enkele voorbeelden te geven: een zestig jaar oude Rx-scan, hechtingsdraad uit 1989 en een operatiekwartier dat al meer dan tien jaar ongebruikt was. De heersende filosofie is dat wij allen schepsels zijn van God en de chirurgen als zijn instrumenten via hun handen de patiënten genezen. Dat is duidelijk een groot verschil met onze Westerse opvatting. Een kort gebed in de kapel sloot het bezoek af.


Eens teruggekomen bij het hotel leefden we ons een tweede maal uit in het dorpje en de souvenirs. Daarna konden we onze keuze voor het avondmaal opgeven: chicken parmigiana en pasta carbonara overheersten duidelijk. Een gezellige maaltijd volgde waarbij iedereen plots dolenthousiast werd door niets minder dan een echt vuurvliegje (!).
De avond wordt nu nog verdergezet op het sfeervol verlichte terras hier in Banaue.

Slaapzacht lieve vrienden en familie. We beleven hier echt fantastische tijden! Tot morgen!
Hanne, Emma & Liesbeth (uw blogschrijvers van dienst ;) )

P.S.: mogelijk hebben we morgen (Bontoc) en overmorgen (Abatan) geen wifi.